Tôi bước theo em Bình Vân đi qua khoảng sân xuống căn nhà phía dưới, lối đi cũng tối và hẹp, đặc biệt nó sực mùi ẩm mốc, từ mái ngói đến bức tường đều phủ đầy rêu và loang lổ theo màu thời gian. Qua gian nhà đầu tiên ở phía dưới, trước đây chính là gian bếp được cải tạo thành nhà ở. Tôi và em Bình Vân đến một căn phòng, tôi đoán không nhầm là phòng người ở khi xưa. Hai cánh cửa gỗ được sơn màu đỏ rực khiến tôi chú ý, vì thấy quá khác lạ so với căn phòng. Khi bước vào nhà, tôi thấy bố mẹ em Vân đã ngồi ở bàn nước đợi tôi, chưa hết ngay trên chiếc sập kê góc nhà, có một ông cụ mặc bộ đồ lụa mầu mỡ gà đang ngồi dựa tay vào chồng gối. Thấy tôi, cụ xổ ra một tràng tiếng Pháp.... khiến tôi bất ngờ. Ngồi ghé vào mép sập là một thanh niên, chắc anh ruột của em Vân.
Ngày xưa các nhà cổ trong phố đều có hai lối đi, lối đi chính ở ngay chính giữa nhà quay ra mặt phố, đó là nơi buôn bán và có phòng khách của gia chủ, lối đi hẹp trong ngõ là lối đi dành cho người ăn kẻ ở trong nhà. Qua gian chính là đến khoảng sân trời đón ánh sang và nắng, tiếp bước xuống dưới là căn bếp và phòng ngủ của gia nhân. Phía cuối cùng của ngôi nhà ống sẽ là nhà vệ sinh và có một cánh cửa nhà mở thông ra ngõ nhỏ, đây gọi là ngõ đổ thùng, vì ngày xưa không có xí tự họai, nên sang sớm sẽ có nhân viên đến lấy các thùng chất thải đã phủ tro mang ra theo lối đó.
Ngay từ lúc vào, tôi đã vô cùng án tượng vì bàn thờ nhà em Vân khá to, lại còn được chạm khắc tinh xảo. Trên bàn thờ có mấy vị áo the khăn xếp lại còn đeo thẻ bài ngà. Ánh mắt vị nào cũng rất nghiêm khắc, như nhìn thấu tâm can kẻ đến tán tỉnh con cháu các vị vậy. Nhà thì chật mà bàn thờ và bộ bàn ghế cổ đã chiếm hết một phần ba gian nhà, chiếc sập gụ mà cụ ông ngồi cũng chiếm nốt phần diện tích còn lại.
Sau khi ngồi xuống ghế, thay vì hỏi han mọi thứ như các lần ra mắt trước, bố mẹ em Vân chỉ rót trà và nói chuyện thời tiết với tôi. Thú thật cả đời tôi chưa bao giờ được uống loại trà nào ngon đến vậy, đã thế bộ ấm trà rất đẹp và cầu kỳ, chiếc chén mà tôi cầm chỉ bé như hạt mít. Nó bé quá đến nỗi, tôi chỉ sợ uống nhanh khéo rơi cả chén vào họng. Chả bù cho đám xây dựng như tôi, chè mua là loại chè bồm không thể rẻ hơn, đun siêu nước sôi là vứt cả nắm chè vào, đợi 15 phút là rót ra một cái xô bằng tôn, sau đó chế thêm nước lã đun sôi để uống cả buổi. Hôm nào sang lắm thì mua thêm cục đá vứt vào cho mát, trời nóng, đá tan chảy ra hết. Trà đó uống chả khác nước rửa ấm là mấy.
Sau tuần trà đầu tiên, cụ ông khẽ hắng giọng và nói:
- Quốc có quốc pháp, gia có gia quy. Hôm nay anh đã quá bộ ghé thăm gia đình, thôi thì trước lạ sau quen, anh cả giới thiệu qua về nhà mình cho khách nhé. Giọng cụ ông nói nghe sang sảng và rất có uy lực, nói xong cụ đưa tay vuốt chòm râu trắng như cước và nhấp một ngụm trà, anh cháu trai biết ý vội rót thêm cho cụ chén nữa. Ông bố em Vân bắt đầu hướng lên bàn thờ và giới thiệu. Theo lời bố em Vân, cụ ngự hàng trên cao làm tri phủ Hoài Đức tên là Điền, nên gọi là cụ Phủ Điền. Cụ ngự ở hàng dưới là quan huyện ở Sài Sơn tên là Trạch, nên gọi là cụ Huyện Trạch. Cụ Phủ Điền là thân sinh ra cụ Huyện Trạch, cụ Huyện Trạch là thân sinh ra ông cụ đang ngồi ở trên sập gụ. Ngày bé vì là con quan, nên cụ được gọi là cậu ấm, lớn lên cụ được gọi là ông ấm, còn bây giờ già rồi nên gọi là cụ ấm, cụ tên là Cát nên hàng phố hay gọi là cụ ấm Cát.
Khi giới thiệu đến đó, cụ ấm Cát bỗng ngắt lời bố em Vân và nói tiếp.
- Anh này, cụ chỉ vào bố em Vân tên là Sỏi, lấy vợ bên phố Lò Rèn nên có theo nghề hàn của bên ngoại, bà con hay gọi là hàn Sỏi. Còn thằng này, cụ ấm Cát lại chỉ vào anh trai của vân và nói tiếp.
- Nó là đích tôn của tôi, nó tên là Đá. Hiện làm bên nhà máy bóng đèn phích nước Rạng Đông, nên hay gọi là phích Đá. Cụ ấm Cát tự hào khoe tiếp, chắt nội của tôi là thằng Cuội. Nó đi chơi chưa về, nhà chúng tôi là tứ đại đồng đường.
Vốn là dân xây dựng nên, tranh thủ lúc cụ ấm Cát chiêu ngụm nước chè, tôi nghĩ nhanh, quái lạ nhà này toàn tên vật liệu xây dựng và đất đai. Hai cụ trên nóc tủ là Điền và Trạch cũng là đất đai, sau đó là Cát, Sỏi, Đá, Cuội. Vậy sao em Vân lại tên đẹp như áng mây nhỉ, hay là con gái nên được đặt tên đẹp. Dường như đọc được suy nghĩ của tôi, cụ ấm Cát chỉ vào em Vân giới thiệu.
- Con bé này lúc bé tên là Bình Vôi, sau lớn lên đi học bị chê cười nhiều quá, nó lén gia đình đi đổi tên là Bích Vân. Chẳng hiểu sao, người ta vẫn ghi tên đêm là Bình. Nên bây giờ mới có tên Bình Vân nói xong cụ ấm Cát ngồi tựa vào chồng gối và lim dim mắt, lúc này tôi mới để ý phía trên đầu tôi là gác xép với chiều cao chỉ tầm 80cm, nghĩa là người lớn phải chui lom khom nên và ngồi chứ không đứng được, gác xép hẹp và bé vì còn phải chừa chỗ kê bàn thờ. Đó chính là chỗ ngủ của vợ chồng và thằng cu con nhà anh phích Đá. Buổi tối thì bộ bàn ghế được dẹp sát vào góc nhà, lấy chỗ cho vợ chồng ông hàn Sỏi, tức bố mẹ em Vân ngủ. Còn em Vân, áng mấy trắng của tôi đêm đến trôi dạt vào xó nào ngủ thì tôi chưa rõ lắm. Có một điều tôi phát hiện ra, em Vân của tôi sống ở chỗ này bị cớm nắng lên mới có nước da trắng như vậy.
Bình luận